لکه برداری فرش

پاک کردن لکه های مختلف به وجود آمده روی فرش

لکه گیری و رنگبرداری فرش

فرش در طول استفاده گاه دستخوش آسیب هایی همچون ریختن مواد چسبنده از قبیل قیر، چسب، رنگ های شیمیایی، رنگ های جوهری و روغن هایی از قبیل نفت سیاه و غیره می گردد که زدودن آنها را از روی فرش، لکه گیری می گویند. ذیلاً چگونگی پاک کردن و لکه گیری موارد مهم توضیح داده می شود:

قیر
در صورتی که قیر بر روی فرش ریخته شده باشد، ابتدا باید توجه داشت که ضخامت قیر ریخته شده چقدر است. اگر ثیر دارای ضخامت زیادی باشد، اضافات را با چاقو یا وسایل دیگر به صورتی که پرزهای فرش آسیبی وارد نیابد، برمی دارند؛ سپس با یک قطعه پارچه تمیز آغشته به نفت سفید، با ماساژ دادن به محل، بقیه قیر را پاک می کنند. در مورد فرشهایی که رنگ کرم و یا روشن دارند، باید توجه داشت که زردیهای باقیمانده را چنانچه از بین نروند، پس از خشک شدن می توان شستشو داده و از بین برد. 

رنگ های جوهری و مرکب های الوان
در صورتی که رنگ، تازه بر روی فرش ریخته شده باشد، ابتدا اضافه رنگ را با قاشق از روی فرش بر می دارند و روی محل آغشته با جوهر را با آب و صابون می شویند. سپس مقدار کمی پودر هیدروسولفیت روی قسمت جوهر ریخته می پاشند و با پارچه تمیزی پودر را روی فرش ماساپ می دهند و به این صورت رنگ برداری می کنند. سپس محل را مجداداً با آب شستشو می دهند تا خاصیت اسید از بین برود. 

مرکرکروم
ابتدا محل مرکرکروم ریخته شده را با آب و صابون شستشو می دهند و سپس باقیمانده رنگ را با پودر یا محلول جوهر لیمو با قلم مو می شویند تا خاصیت رنگ از بین برود، در انتها محل مورد نظر را مجداداً با آب شستشو می دهند.

رنگ ها و چسب های شیمیایی
ابتدا اگر رنگ تازه ریخته شده باشد، قسمت اضافی رنگ را با وسیله ای مانند قاشق جمع آوری می کنند. سپس آثار باقیمانده رنگ را با تینر فوری و یا روغن پاک می کنند. عمل رنگ زدایی باید با تحمل، صبر و حوصله به تدریج انجام شود. باید مراقب بود در حین انجام کار هیچ گونه آتش یا جرقه در محل کار ایجاد نشود، در غیر این صورت خطر آتش سوزی وجود دارد. 
چسبهای کفاشی را با تینر پاک می کنند. در مورد بعضی از چسبها، با انداختن پارچه ای بر روی چسب و گذاردن اتوی گرم بر روی آن، چسب به پارچه چسبیده می شود و سپس پارچه را بعد از خشک شدن از روی فرش بر ی دارند کهد در این حالت، بیشتر چسب به پارچه چسبیده است. باقیماندهچسب را نیز با تینر یا نفت پاک می کنند. 

نفت سیاه یا روغن های سیاه
این نوع مواد اگر بر روی فرش ریخته شده باشند، ابتدا قسمتهای اضافی را با قاشق بر می دارند و سپس آثار باقیمانده را با نفت سفید پاک می کنند. 

روش دیگر پاک کردن لکه جوهر
نمک سائیده شده را روی لکه پاشیده و مقدار الکل روی آن می ریزند. نمک به تدریج جوهر را جذب می کند و همین که رنگ نمک به کلی تغییر پیدا کرده، آن را عوض کرده و این عمل را تکرار می کنند تا نمک کم رنگتر شود. سپس با یک پارچه سفید، نمک را بر روی قالی مالش می دهند در ضمن مقداری هم الکل اضفه می کنند. این عمل را آنقدر تکرار می کنند تا پارچه سفید و نمک هر دو تغییر رنگ ندهند. پس از آنکه جوهر پاک شد، برای اینکه نمک در خلال پرزهای فرش اقی نماند، آن قسمت را با آب خالص می شویند. شایان ذکر است که قبل از انجام عمل فوق، اطمینان از ثبوت رنگ قالی الزامی است. 
به طور کلی برای پاک کردن لکه های خیلی قدیمی و کهنه، نباید اصرار زیادی به خرج داد. زدودن بعضی لکه های قدیمی که به تدریج تبدیل به مواد غیر محلول شده اند، مستلزم به کار بردن مواد شدید الاثر و استفاده از روشهای لکه گیری خاصی است که ضمن پاک کردن لکه ها سبب پوشیدن الیاف گیاهی می شود. در مورد لکه گیری قالیهایی که در اثر سهل انگاری لکه دار می شوند، باید قبل از تثبیت لکه و بدون از دست دادن وقت اقدام نمود. به جز دستبافتهای خیلی کهنه که از مقاومت الیاف آنها به مقدار زیادی کاسته شده است و کار کردن با آنها مستلزم تبحر خاصی است، در سایر موارد، لکه گیری به طریق زیر عمل می شود:
برای جلوگیری از هر نوع پیش آمد غیر مترقبه، جنس پشم، ابریشم و مشخصات لکه و موارد متشکله آن را تعیین می کنند و از سازگاری حلالی که برای لکه گیری در نظر گرفته می شود، اطمینان حاصل می کنند، در غیر این صورت احتمال دارد رنگ متن بعضی از قسمتهای فرش تغییر کرده و نقوش آن پخش شوند. 
نخهای طبیعی یا منشأ حیوانی دارند، مانند پشم و ابریشم و یا منشأ گیاهی مانند پنبه، کتان و کنف دارند. برای تشخیص منشأ نخ، نمونه ای از آن را می سوزانند با توجه به اینکه نخهای گیاهی از الیاف سلولوزی تشل شده اند، به آسانی سوخته و بوی مخصوص کاغذ سوخته از آنها به مشام می رسد. در صورتی که نخهای با منشأ حیوانی در هنگام سوختن جمع شده «وز کرده» و به علت تجزیه شدن مواد کراتینی که در پشم و موم و سم و شاخ حیوانات وجود دارد، بوی مو و کرک سوخته می دهند. 
باید توجه داشت که از ریختن حلال بر روی لکه خود داری شود؛ زیرا این عمل سبب پخش شدن آن میشود. بهتر است مقداری پنبه خام را تابیده و نوک آن را به حلال آغشته نموده و سپس آن را به ارامی با نقاط مختلف لکه تماس داد و در صورت لزوم این عمل را چندین دفعه تکرار کرد. 


پاک کننده ها
 
گل سر شوی
بعضی مواقع برای بهبود وضع ظاهری قالیها، از انواع گل سرشور استفاده می کنند و حتی گاهی مخلوطی از ترکیبات قلیایی را در لا به لا و در جهت مخالف خواب قالی می پاشند و بعد از یک روز به وسیله دتگاه مکنده (جاروی برقی) انها را خارج می کنند. گل سرشوی ماده متخلخلی است که از ترکیبات آلومینیوم و منیزیم و گاهی اهن تشکیل شده است و به رنگ های خاکستری، زرد و سبز در اغلب نقاط دنیا شبیه خاک رس یلفت می شود. گل سرشوی می تواند مواد روغنی را به خود جذب نماید. 

ساپونین ها یا چوبک
مواد شیمیایی هستند که در تعداد زیادی از گیاهان وجود دارند و دارای خاصیت پاک کنندگی هستند. برخلاف صابون ها که قلیایی می باشند، این مواد از نظر شیمیایی خنثی بوده و به آسانی در اب کف می کنند. خاصیت پاک کنندگی آن ها بدین سبب است که محلول آنها، می توانند با مواد رزینی یا روغنی و امولوسیونی تشکیل دهد. یکی از انواع مهم و متداول ساپونین ها چوبک می باشد که اگر با آب مخلوط شود، از مواد پاک کننده بسیار خوب خواهد شد. 

کلر
برای سفید کردن ریشه ها از کلر استفاده می کنند. هرگز نباید از کلر برای رنگ بری قالی ابریشمی استفاده شود. زیرا باعث کم دوام شدن و پوسیدگی قالی می شود. 

هیدرو
برای رنگ برداری و رنگ بری و سفید کردن قالی ابریشمی و پشمی استفاده می شود و البته استفاده از هیدرو به مرور زمان باعث ازبین رفتن پرزهای قالی می شود. 

رنگ کردن قالی
برای رنگ کردن قالی از ماژیک و مواد شمعی و جوهرهای شیمیایی مختلف که در آب حل می شوند استفاده می کنند. این عمل به نام نیش قلم معروف است. زیرا این جوهرهای شیمیایی به وسیله یک چوب نازک استوانه ای با ترکه چوبی که سر پارچه یا پنبه پیچیده می شود آغشته شده و بر روی گلهای قالی زده می شودتا رنگ مورد دلخواه به دست آید. البته عمل رنگ کردن و حتی کیله کشی که قبلاً در مورد آن مطالبی ارائه شد، عملی موقتی و مقطعی بوده و نمی تواند راه حل اصولی باشد و محل ترمیم شده پس از مدتی کرکهای اولیه خود را نیز از دست می دهد و دوامی نخواهد داشت. نکته بسیار مهم این است که هرگز در مورد فرشهای ابریشمی، برای رنگ کردن گلها نباید از نیش قلم که همان استفاده از جوهرهای شیمیایی است استفاده شود؛ بلکه بهتر است برای رنگ کردن این گونه فرشها از ماژیک استفاده شود.  

جوش شیرین
این ماده هم براق کننده است و هم خاصیت رنگ بری دارد و به آن سنگ ترش نیز می گویند. 

سود
سود برای کم رنگ کردن و کهنه نمودن خامه مورد استفاده قرار می گیرد البته سود بالای 50 درصد برای کهنه کردن و زیر 50 درصد برای براق کردن استفاده می شود. البته می توان بعد از سود از هیدرو 30 درصد استفاده نمود که رنگ قالی را کم کند. برای ثبوت رنگ بر روی خامه از زاج یا جوهر لیمو و یا سرکه نیز استفاده می کنند. 

بهداشت و ایمنی در کار مرمت 
- توصیه می شود مرمت کار به جای نشستن بر روی زمین، بر روی صندلی نشسته و فرش را بر روی میز بگذارد تا به بیماریها و عوارضی مانند کمر درد و آرتروز مبتلا نشود. 
- در هنگام کار، بهتر است از ماسک یا حفاظ بهداشتی در جلوی بینی و دهان استفاده شود تا گرد و غبار وارد حلق نشود. 
- در هنگام ورود و خروج سوزن، بهتر است از انگشتانه استفاده شود تا هم سوزن به آسانی داخل قالی شود و از سوی دیگر از فرو رفتن سوزن در دست جلوگیری شود. 
- قبل از انجام کار، بهتر است قالی را جارو زد و غبار آن گرفته شود تا حداقل غبارهای اضافی کم شود. 
- بهتر است مکانی که مرمت کار به کار تعمیر و مرمت قالی می پردازد، در مقابل نور آفتاب بود و از نور و روشنایی کافی برخوردار باشد. در غیر این صورت می توان با استقاده از لامپ زرد و مهتابی چنین محیطی را ایجاد نمود. 
- مرمت کار نباید به طور مداوم به کار مرمت بپردازد. حتی الامکان باید در هر ساعت 15 دقیقه دست از کار کشیده و استراحت نماید. زیرا کار مداوم لطمات و عواقب جبران ناپذیری دارد (البته این موضوع شامل تمامی کارهای هنری می باشد.) 
- شایان ذکر است که طرز نشستن صحیح بر روی صندلی و فاصله چشم از کار باید حتماً مطابق اصول و استانداردهای اعلام شده باشد تا از لطمات و خطرات احتمالی جلوگیری شود. 


Share تاريخ: 1395/11/01 مشاهده : 526

, , , ,



گذاشتن نظر